O żubrze słów kilka

 

BIOLOGIA

DSC_8552n

Żubr i Puszcza Białowieska to dobrana para – zwierzę i las, które nie przetrwały nigdzie indziej na europejskim niżu. Żubr to chyba jedyny mieszkaniec puszczy, któremu człowiek musi nieraz ustąpić z drogi – nie z powodu niebezpieczeństwa, ale raczej dlatego, że to żubr niczego nie musi.

Spotkania z żubrami są niezapomniane, bo nie da się nie ulec ich pierwotnemu pięknu. Czasem żubry można dostrzec na polach i łąkach wokół puszczy, szczególnie zimą. Przy odrobinie szczęścia uda się obserwować całe stado pasące się w leśnych ostępach. Zdarza się nawet, że żubr stoi na środku drogi albo na poboczu. Ci, którzy nie spotkali żubrów na wolności mogą odwiedzić Rezerwat Pokazowy Żubrów, znajdujący się po drodze do Białowieży lub, w okresie zimowym, wybrać się do jednego z paśników.

DSC_7502

Zima to czas, kiedy żubry łączą się w grupy liczące nawet po kilkadziesiąt osobników i grupują się wokół miejsc dokarmiania. Wczesną wiosną wzbogacają swoją dietę korą i pędami niektórych drzew i krzewów. Gdy las zaczyna się zielenić, ugrupowania zimowe dzielą się na mniejsze grupy.  Żubry przemierzają wtedy puszczę w poszukiwaniu roślin zielnych i traw, stanowiących podstawę ich diety.

CSC_6255

Jesienią, od sierpnia do października, samice są w okresie rui, a między samcami może dochodzić do walk. Ciąża trwa około 260 dni. Zazwyczaj samica rodzi jedno cielę raz na dwa lata. Młode żubrzątko po przyjściu na świat waży od 16 do 35 kilogramów. Matka karmi je przez co najmniej rok.

Żubry dożywają blisko 30 lat.

Potężne i majestatyczne, nazywane władcami lasu są symbolem Puszczy Białowieskiej.

 

HISTORIA

Dawniej żubry występowały niemal w całej Europie, jednak rozwój rolnictwa i cywilizacji oraz polowania spowodowały stopniowe zanikanie gatunku. W większości krajów Europy Zachodniej żubry wyginęły już w Średniowieczu. Do XVIII wieku żubry nizinne przetrwały już tylko w Puszczy Białowieskiej, gdzie miały status zwierzęcia królewskiego i podlegały ochronie.

Sytuacja zmieniła się za czasów Pierwszej Wojny Światowej. Jako łatwy łup, żubry były masowo zabijane przez żołnierzy jak i miejscową ludność. Dla gatunku oznaczało to zagładę. Rok 1919 to data zabicia ostatniego żubra w Puszczy Białowieskiej.

Co istotne, już od XVIII wieku żubry były wysyłane do ogrodów zoologicznych i prywatnych zwierzyńców. W 1923 roku na kongresie w Paryżu powołano Towarzystwo Ochrony Żubrów. Dokonało ono spisu żubrów czystej krwi, żyjących w niewoli. Okazało się, że przetrwały 54 osobniki.

I okres restytucji żubra

Lata 1920 – 1928 to okres nieobecności żubra w Puszczy Białowieskiej.

W 1929 otworzono specjalny rezerwat i zapoczątkowano hodowlę żubra w Białowieży. Stała się ona jedną z najważniejszych hodowli na świecie. Po Drugiej Wojnie Światowej liczba żubrów w hodowli wynosiła 44, a w 1950 – 65 osobników.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

II okres restytucji żubra

W 1952 w polskiej części puszczy wypuszczono na wolność 2 żubry, później 38. (Na Białorusi miało to miejsce w latach 60-tych.) Zwierzęta doskonale radziły sobie w leśnych ostępach i miały wszystkie cechy i zachowania dawnych puszczańskich żubrów.

Obecnie w Puszczy Białowieskiej żyje ponad 900 żubrów i jest to największe stado tego gatunku na świecie. Niestety granica powoduje izolację populacji polskiej i białoruskiej.

Liczba żubrów na świecie wynosi aktualnie ponad 4500, w tym około 3000 w stadach wolnych i półwolnych. Żubry białowieskie, odławiane i wysyłane do innych krajów, miały istotny wkład w ratowanie gatunku. Mimo wszystko żubr wciąż wymaga ochrony, szczególnie ze względu na zanikanie środowiska jego występowania.

Historia żubra jest przykładem tego, jak łatwo w krótkim czasie doprowadzić gatunek do zagłady i ile trudu potrzeba, aby go odbudować.

 

Rezerwat Pokazowy Żubrów

Pierwszy rezerwat żubrów założono w 1929 roku, aby ratować ginący gatunek.

Obecny rezerwat istnieje od 1937. Początkowo miał być miejscem restytucji tarpana leśnego, ale zaniechano tych działań i w 1955 otworzono zagrodę dla żubrów, udostępniając jednocześnie rezerwat turystom. Z biegiem lat zwiększano teren rezerwatu jak i stan gatunkowy zwierząt.

Mieszkańcami rezerwatu są żubry, konik polskie typu tarpana, łosie, jelenie, sarny, dziki, wilki i rysie, a także żubronie (mieszańce żubra i krowy). Zwierzęta mieszkają na dużych wybiegach, porośniętych naturalną roślinnością.

Rezerwat najlepiej jest odwiedzić rano, kiedy zwierzęta nie kryją się jeszcze przed słońcem i nie odpoczywają w ukryciu. Zwiedzanie zajmuje około godziny. Zwiedzający poruszają się po ścieżkach między wybiegami. Przy każdym z wybiegów znajduje się tabliczka z informacjami na temat danego gatunku. Przed wejściem do rezerwatu ustawione są kramiki z pamiątkami.

Łatwo jest tu dotrzeć, ponieważ rezerwat znajduje się przy szosie z Hajnówki do Białowieży (dokładnie 4 km od Białowieży), a informuje o nim drogowskaz.

Godziny otwarcia:

– w sezonie (15.04. – 15.10.) codziennie: 9.00 – 17.00,

– poza sezonem od wtorku do niedzieli: 8.00 – 16.00.

Tel.: 85 681 23 98

ZOBACZ REZERWAT NA MAPIE

 

Ostoje żubrów

Choć latem żubry rozpraszają się po puszczy, na zimę łączą się w stada i razem poszukują pożywienia. Już od XVIII wieku żubry są w puszczy dokarmiane. Zbiera się dla nich i magazynuje siano.  Paśniki mają kształt brogów i przyciągają nie tylko żubry, ale i inne gatunki zwierząt.

DSC_3120l

W jednym z takich miejsc nadleśnictwo Browsk umieściło kamerę, umożliwiając obserwację ŻUBRÓW ONLINE

Na terenie Obrębu Ochronnego Hwoźna Białowieskiego Parku Narodowego znajdują się dwie ostoje żubrów. Ostoja „Kosy Most” położona jest w uroczysku o tej samej nazwie, przy moście na rzece Narewka. Druga ostoja – „Czoło” znajduje się tuż za wsią Stare Masiewo niedaleko granicy z Białorusią.

ZOBACZ OSTOJE I PAŚNIKI DZIKIEJ ZWIERZYNY NA MAPIE

 

Powiązane strony:


Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach osi 4 Leader. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Projekt zrealizowany przez Stowarzyszenie Metamorphosis. Instytucja zarządzająca Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-13 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi